Kunstenaarsbenodigdhedenwinkel Gerard Smit bestaat dit jaar honderd jaar. Dorien Kuiper nam de winkel twee jaar geleden over van haar moeder, Mieke van Ommeren. Ik ben benieuwd hoe het haar de afgelopen twee jaar is vergaan en hoe een concept van honderd jaar oud al die tijd relevant is gebleven. Ik ging langs in de winkel en vroeg haar alles over de geschiedenis, de overname en de toekomst van Gerard Smit.

Er hangt een knusse, maar bedrijvige sfeer in het pand als ik er op een herfstige donderdagochtend binnenwandel. Terwijl ik mijn spullen uitstal, stemt Kuiper nog snel wat dingen af met een leverancier. Intussen maakt medewerker Marjan met haar vijfentwintig jaar Gerard Smit-ervaring klanten wegwijs in het grote assortiment. Kuiper is zichtbaar trots op wat haar moeder hier heeft neergezet. Van Ommeren is niet aanwezig bij het interview, maar staat nog steeds een deel van de week in de winkel en Kuiper vindt het ontzettend leuk om met haar moeder samen te werken. “Zij weet zoveel, met haar 36 jaar ervaring. Ik ben heel dankbaar dat zij hier wil blijven werken.”

In de afgelopen honderd jaar wisselde de winkel een aantal keer van eigenaar, maar steeds bleef de naam van oprichter Gerard Smit behouden: “Smit was een creatieve man, echt een kunstenaar. Hij maakte mooie etsen en linoleumsneden en had voor hij de winkel begon al een drukkerij aan de Nassaulaan.” Kuiper kwam als kind al regelmatig met haar moeder in de winkel. Op een dag waren de schappen wel erg leeg en vertelde de toenmalige eigenaar dat de winkel zou gaan sluiten. Van Ommeren zag haar kans schoon en handelde snel: een week later was de winkel van haar en kort daarna verhuisde het gezin naar de etage erboven. In de 36 jaar dat zij de winkel bestierde, heeft ze die flink verbouwd. Toen het pand ernaast vrijkwam, kocht ze het erbij en werd Gerard Smit twee keer zo groot.

De overname van twee jaar geleden verliep minder vanzelfsprekend. Kuiper werkte al vijfentwintig jaar in het onderwijs en dat beviel haar zeker niet slecht. Toen bleek dat het haar moeder moeite kostte een geschikte opvolger te vinden, vond ze het toch een vervelend idee dat alles wat zij daar had opgebouwd verloren zou gaan. Ze besloot daarom toch de sprong in het diepe te wagen en verhuisde na de overname terug naar de bovenwoning, dit keer met haar eigen gezin. Een grote beslissing, maar spijt heeft ze nog niet gehad. “Mijn dagen zien er totaal anders uit en ik voel me veel meer uitgerust. Lesgeven lijkt trouwens ook op verkopen. In het onderwijs moet de klas ze ook elk jaar weer enthousiast krijgen voor de tafel van twee. Ik vind het nu dus ook helemaal niet erg om dingen steeds opnieuw uit te leggen.”

De afgelopen honderd jaar is er wel het een en ander veranderd, ook in het assortiment. Waar Gerard Smit in de beginjaren vooral gespecialiseerd was in handarbeid, is de afgelopen jaren is de focus onder klanten steeds meer van driedimensionaal naar tweedimensionaal werken verschoven. Kuiper wil er nog steeds ook echt zijn voor de mensen die van handarbeid houden, maar ziet de verschuiving als een logisch gevolg van het onderwijs van de afgelopen decennia, waarin dit steeds meer op de achtergrond is geraakt en tekenen en schilderen groter werden. Wat volgens haar niet veranderd is, is de algemene behoefte aan creativiteit. “Mensen willen graag iets fysieks achterlaten, iets dat niet vervliegt.”

Toch vind ik het bijzonder, een winkel die al honderd jaar succesvol is, wat is het geheim? “We hebben alleen maar spullen van goede kwaliteit. De winkel is er niet alleen voor zowel beginnende als gevorderde hobbyisten, maar ook voor de professionele kunstenaar. Daarnaast richten we ons niet zozeer op kant-en-klaar-pakketten, maar vooral op basismaterialen waar je zelf mee aan de slag kunt. We nemen de tijd voor advies en zorgen dat alles op voorraad is. We willen graag dat klanten terugkomen omdat ze goed geholpen zijn. Ik heb het idee dat de hobbyist ons wel weet te vinden, maar de kunstenaar nog niet altijd, terwijl we daar ook echt geschikte materialen voor hebben.”

“Ik heb overigens niets tegen goedkope materialen bij budget-winkels, zeker als je net begint of iets wilt proberen, maar als de verf van je doek afdruipt of kleurpotloden afbreken, dan stop je er snel mee. Ik zag dat ook op school: als je kinderen goede materialen geeft, vinden ze het superleuk om dingen te maken en gaan ze ook door.” Voor het honderdjarig bestaan zijn er dan ook meerdere materiaaldemo’s in de winkel gehouden, waarbij klanten kennis konden maken met nieuwe materialen of toepassingen.

In het gesprek komt Kuiper over als een vastberaden, optimistische ondernemer met oog voor wat verkoopt. Net als haar moeder verkiest ze de volle focus op de fysieke winkel boven het hebben van een webshop ernaast, ook al merkt ze wel dat er -met name sinds de coronatijd- steeds meer online besteld wordt. En hoewel veel mensen in lockdowns juist ook meer tijd aan creatieve hobby’s gingen besteden, erkent Kuiper dat het een moeilijke tijd was voor de branche, zeker toen drogisterijen als essentiële winkels ook tekenspullen mochten blijven verkopen, terwijl Gerard Smit dicht moesten blijven.

Als Marjan alle klanten geholpen heeft en ik ze beiden vraag wat werken bij Gerard Smit zo leuk maakt, krijgen ze allebei een dromerige blik in hun ogen. Mensen enthousiast krijgen die vervolgens blij weer weggaan is een essentieel onderdeel van hun werkgeluk. “Soms staan hier echt volwassen vrouwen te springen van dank. Die gaan met zoveel enthousiasme weer naar huis en dan weet je dat ze thuis mooie dingen gaan maken. Mensen komen ook wel eens terug met dingen die ze hebben gemaakt om te vertellen wat ze met de materialen hebben gedaan, dat is heel erg leuk. Ik zeg ook altijd: laat het ook weten als ik iets niet helemaal goed heb geadviseerd, dan kunnen we daar weer van leren.”

Kuiper houdt van het enthousiasmeren van klanten en hecht waarde aan continuïteit: “Ik wil dat mensen weten wat Gerard Smit verkoopt en dat het breed op voorraad is. Mensen willen echt wel graag winkelen in plaats van online bestellen en komen ook van ver hiernaartoe. Dan is het belangrijk dat we wat we hebben goed op voorraad hebben.” Ze vindt het daarnaast ook leuk om de trends bij te houden: “Natuurlijk kopen we ook leuke, nieuwe dingen in als we die zien bij leveranciers. We zien ook de invloed van social media. Soms komen plotseling drie mensen pastelkrijt halen en blijkt er een trend op TikTok te zijn.”

Over één ding zijn ze het in elk geval eens: het belangrijkste aan het werken in de winkel is goed luisteren, aanvoelen wanneer iemand een vraag heeft of juist even met rust gelaten wil worden. Kuiper: “Soms zijn mensen bang om domme vragen te stellen, maar dat ervaren wij helemaal niet zo. We snappen juist ook dat het overweldigend kan zijn als je hier binnen stapt. ” En vervelende klanten? Daar moeten ze diep over nadenken: “Die hebben we eigenlijk niet!”

Gerard Smit
Gedempte Oude Gracht 36
2011 GS Haarlem